Haklı İstifa Durumunda İhbar Tazminatı Talep Hakkının Bulunmaması

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini haklı bir nedene dayanmaksızın ve Kanun'da belirtilen sürelere uymaksızın fesheden tarafın (işçi veya işveren) diğer tarafa ödemekle yükümlü olduğu mali bir bedeldir. Bu tazminat, 4857 sayılı İş Kanunu'nun (İş K.) 17. maddesi ile düzenlenmiştir ve temel amacı, karşı tarafın sözleşmenin aniden sona ermesi sebebiyle uğrayacağı zararı telafi etmektir.

Ancak, iş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle derhal feshedilmesi (halk arasında "haklı istifa" olarak bilinir) durumu, ihbar tazminatı rejimi açısından özel bir konuma sahiptir.

I. İşçinin Haklı Fesih Hakkı ve Sonuçları

İş K. 24. maddesi, işçiye; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller (ücretin eksik veya geç ödenmesi, mobbing, cinsel taciz vb.) veya zorlayıcı sebeplerin varlığı halinde, sözleşmeyi derhal feshetme hakkını tanımaktadır.

İşçi bu maddeye dayanarak fesih yaptığında, eyleminin hukuki sonuçları şunlardır:

1. Kıdem Tazminatı Hakkı: İşçi, en az bir yıllık kıdemi varsa, koşulları oluştuğu takdirde kıdem tazminatına hak kazanır.

2. İhbar Süresi Yükümlülüğü: Haklı fesih, sözleşmenin süresi dolmadan ve karşı tarafın kusurlu davranışları nedeniyle sona erdirilmesi anlamına geldiğinden, işçinin ihbar sürelerine uyma yükümlülüğü ortadan kalkar. İşçi, sözleşmeyi hemen sona erdirebilir.

3. İhbar Tazminatı Hakkı: Esas mesele, işçinin bu durumda işverenden ihbar tazminatı talep edip edemeyeceğidir.

II. Haklı Fesih Durumunda İhbar Tazminatı Karşılıklı Yükümlülüğü

İş Hukuku prensipleri ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, haklı nedenle fesih yapan işçinin, işverenden ihbar tazminatı talep etme hakkı bulunmamaktadır.

Bunun temel nedeni şudur: İhbar tazminatı, İş K. m. 17 uyarınca, sözleşmeyi süresiz ve sebepsiz yere fesheden tarafın ödediği bir yaptırımdır. İşçi haklı nedenle fesih yaptığında, sözleşmeyi fesheden işçi olmasına rağmen, fesih sebebi işverenin kusurundan kaynaklanmaktadır. İşveren kusurlu olmasına rağmen, Kanun yalnızca iş sözleşmesini işverenin feshetmesi (işveren feshi) ve bu feshin haklı bir sebebe dayanmaması halinde işçiye ihbar tazminatı hakkı tanımıştır.

İşçi Tarafından Yapılan Haklı Fesihte (İş K. m. 24):

• İşçi, karşı taraftan (işverenden) ihbar tazminatı talep edemez.

• İşçi, ihbar süresine uymaksızın ayrıldığı için işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalmaz.

III. Konuyla İlgili Yargıtay Kararı

Yargıtay, işçinin haklı nedenle fesih yapması durumunda ihbar tazminatı talebinin reddedilmesi gerektiğini defalarca içtihat etmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi - Karar No: 2014/33923, E. No: 2013/16434, T. 06.11.2014"İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve usulüne uygun bildirim öneli tanımadan fesheden tarafa yüklenen bir yaptırımdır. Davacı işçinin iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesine dayalı olarak haklı sebeple feshettiği anlaşılmaktadır. İşçi, haklı sebeple de olsa, sözleşmeyi fesheden taraf konumundadır. Bu sebeple, işçi feshinde, işverenden ihbar tazminatı talebinde bulunulamaz. Mahkemece bu isteğin reddi gerekirken, kabulü hatalıdır."

IV. Sonuç

İşçi, İş K. m. 24'e dayanarak haklı bir sebeple iş sözleşmesini feshettiğinde (haklı istifa), kıdem tazminatına hak kazanır ancak ihbar tazminatı talebinde bulunma hakkı yoktur. Haklı fesih gerçekleştiren işçi, aynı zamanda işverene ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğünden de kurtulmuş olur. Hukuki süreçte, haklı fesih sebebinin varlığının ispatı büyük önem taşımaktadır.