Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık Suçu

Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 158. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri arasında, eylemin "bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle" işlenmesini düzenlemektedir. Bu nitelikli hal, failin hileli davranışlarını kuvvetlendirmek veya kolaylaştırmak için modern teknolojinin imkanlarından faydalanmasını cezalandırır ve temel dolandırıcılık suçuna nazaran daha ağır bir yaptırım öngörür.

I. Suçun Unsurları ve Şartları

Bu nitelikli suç tipinin oluşabilmesi için, genel dolandırıcılık suçunun tüm unsurlarının (hileli davranış, aldatma, hata sonucu mağdurun veya üçüncü kişinin zararına tasarruf, failin kendisine veya başkasına haksız yarar sağlaması) gerçekleşmesinin yanı sıra, fiilin icrasında bilişim sistemlerinin özel bir araç olarak kullanılması zorunludur.

1. Bilişim Sistemi Kavramı

Bilişim sistemi, verileri otomatik olarak işleme tabi tutan veya iletişimi sağlayan her türlü teknik donanım ve yazılımı ifade eder. Bilgisayarlar, internet, mobil iletişim araçları ve bunlara bağlı ağlar bu kapsamdadır.

2. Araç Olarak Kullanma

Suçun en ayırt edici unsuru, failin hileyi icra ederken bilişim sistemini bir vasıta olarak kullanmasıdır. Bu kullanımın nitelikli dolandırıcılık teşkil edebilmesi için:

• Hileli Davranış: Bilişim sistemi, mağdurun denetim imkânını zayıflatarak aldatıcı eylemi gerçekleştirmeye hizmet etmelidir. Örneğin, mağdurun güvenilir sandığı sahte bir web sitesi veya e-posta (Phishing/Oltalama) bu kapsamdadır.

• Aldatma: Fail, bilişim sisteminin sağladığı anonimlik veya teknik karmaşıklık gibi avantajları kullanarak mağdurun algılama yeteneğini düşürmeli ve onu yanıltmalıdır.

• Yargıtay İçtihadı: Yargıtay, bu bendin uygulanması için, failin hilesinin bilişim sistemi vasıtasıyla icra edilmesini ve bu vasıtanın suçun işlenmesinde kolaylaştırıcı bir rol oynamasını aramaktadır.

3. Diğer Bilişim Suçlarından Ayırımı

Bu suç tipini TCK'nın Bilişim Alanında İşlenen Suçlar başlıklı bölümünden (TCK m. 243 vd.) ayıran temel fark, hilenin yöneldiği hedeftir:

• Dolandırıcılık (m. 158/1-f): Hileli davranış mağdurun kendisine yöneliktir; bilişim sistemi sadece bu hilenin icra aracıdır. Failin amacı, mağduru aldatarak malvarlığına zarar vermektir.

• Bilişim Sistemine Karşı Suçlar (m. 243 vd.): Hileli veya hukuka aykırı eylem doğrudan bilişim sisteminin kendisine yöneliktir (sistemi çökertmek, veri çalmak, sistemi engellemek gibi).

II. Yaptırım ve Muhakeme Usulü

Bu nitelikli halin cezası, TCK m. 158/1-l son cümle uyarınca dört yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Bu suç, re'sen (kendiliğinden) takip edilen suçlardandır; yani soruşturma ve kovuşturmanın başlatılması için mağdurun şikâyeti şart değildir. Davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi'dir.